Ogród na dachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie to jedno z tych miejsc, które zmieniają perspektywę na miasto. Ponad 17 tysięcy metrów kwadratowych zieleni rozciąga się między ulicą Dobrą a Wisłą, część z nich na wysokości 16 metrów – na dachu samej biblioteki. To przestrzeń, gdzie architektura spotyka się z naturą, a widoki na rzekę i warszawskie wieżowce są bonusem do spaceru między kolorowymi rabatami i pergolami oplątanymi winoroślą.

Zielona wyspa na betonowym dachu

Pomysł, żeby stworzyć ogród na dachu biblioteki, brzmiał odważnie już w latach 90., kiedy projektowano cały kompleks BUW. Architekt krajobrazu Irena Bajerska zaprojektowała przestrzeń, która została otwarta w czerwcu 2002 roku i od razu stała się czymś więcej niż dodatkiem do nowoczesnego gmachu.

Ogród składa się z dwóch poziomów. Dolny, o powierzchni około 15 tysięcy metrów kwadratowych, otacza budynek od strony ulicy Dobrej. Tu dominuje woda – kaskadowy strumień spływający po szklanym dachu, zarybiony staw z kaczkami i mniejsze oczka wodne porośnięte sitowiem. Między nimi ścieżki, trawniki i granitowe rzeźby Ryszarda Stryjeckiego z cyklu „Szkic sytuacyjny”, nawiązujące do motywów kosmologicznych.

Górny ogród, ten właściwy dachowy, zajmuje 2 tysiące metrów kwadratowych. Rośliny rosną na 30-centymetrowej warstwie ziemi usypanej bezpośrednio na dachu biblioteki. Stąd rozchodzą się kładki, mostki i pergole, a z platform widokowych roztacza się panorama na Wisłę, bulwary, Centrum Nauki Kopernik i Stadion Narodowy.

Brytyjski „The Guardian” umieścił Ogród na dachu BUW w zestawieniu 10 najpiękniejszych sekretnych ogrodów w europejskich miastach. To jeden z największych ogrodów dachowych w Europie.

Cztery ogrody w jednym – złoty, srebrny, karminowy i niebieski

Górny ogród podzielono na cztery strefy kolorystyczne, z których każda ma własny charakter. Ogród złoty to forsycje i żółto kwitnące rośliny, które najlepiej wyglądają wiosną. Srebrny to domena wierzb srebrzystolistnych, białego pięciornika krzewiastego i jałowców – wszystko w chłodnych, stonowanych barwach.

Ogród karminowy stawia na róże okrywowe odmiany Super Dorothy, krzewuszkę cudowną z purpurowymi liśćmi i różowo kwitnący lilak Meyera. Latem to najbardziej efektowna część dachu. Z kolei ogród niebieski, od strony ulicy Dobrej, obsadzono powojnikami bylinnymi – Arabella kwitnie od czerwca do września, a Cassandra pachnie intensywnie przez całe lato.

Pergole, które łączą poszczególne części ogrodu, oplatają winorośl Zilga (odmiana odporna na mróz, dająca jadalne owoce), hortensja pnąca i powojniki. W jednym miejscu wznosi się altana nad świetlikiem, opleciona winobluszczem pięciolistnym odmiany Troki – latem zielonym, jesienią purpurowym.

Co zobaczyć i gdzie stanąć z aparatem

Na dach prowadzą betonowe schody biegnące wzdłuż wodnej kaskady, zwanej pochylnią. Wejście jest też windą z holu biblioteki, co docenią osoby z wózkami. Najlepsze widoki czekają na platformach widokowych po południowej stronie dachu.

Z jednej strony Wisła, bulwary i nowoczesna architektura Powiśla. Z drugiej – sylwetka Pałacu Kultury i Nauki między szklanymi wieżowcami. Stadion Narodowy, Most Świętokrzyski, fragment Pragi – wszystko na wyciągnięcie ręki, ale z bezpiecznej odległości.

Ciekawostką są świetliki wbudowane w dach. Przez szklane tafle można zajrzeć do wnętrza biblioteki, do czytelni, gdzie studenci wciąż czytają książki w tradycyjnej formie. To nieco surrealistyczne doświadczenie – stać na dachu pośród zieleni i patrzeć w dół na ludzi pochylonych nad tomami.

W dolnym ogrodzie warto zwrócić uwagę na rzeźby Stryjeckiego oraz na elewację samego budynku. Miedź, która pokrywa konstrukcję, z czasem pokryła się patyną i przybrała naturalny, zielonkawy odcień, który doskonale komponuje się z otaczającą roślinnością. Miedziane siatki na fasadzie dają oparcie pnączom – budynek dosłownie zarasta zielenią.

Przed wejściem do biblioteki stoi fragment stalowej konstrukcji magazynowej z dawnego gmachu BUW przy Krakowskim Przedmieściu – to jedyny w Polsce przykład XIX-wiecznego rusztu bibliotecznego, symboliczny łącznik między przeszłością a nowoczesnością.

Dla kogo i kiedy warto przyjść

Ogród BUW to miejsce uniwersalne. Studenci przychodzą tu na przerwę między zajęciami, rodziny z dziećmi na piknik (choć trzeba pamiętać, że dzieci do 16. roku życia muszą być pod opieką dorosłych), fotografowie na sesje, a turyści po prostu na spacer z widokiem. Nie ma tu placu zabaw ani specjalnych atrakcji dla najmłodszych, ale przestrzeń jest na tyle ciekawa, że dzieci znajdą co podziwiać.

Latem, kiedy kwitną róże i powojniki, ogród wygląda najefektowniej. Jesienią winobluszcz zmienia kolor na purpurowy, a wiosną dominują forsycje i wczesne krzewy. Warto przyjść kilka razy w roku – za każdym razem ogród wygląda inaczej.

Na spacer wystarczy godzina, może półtorej, jeśli chce się usiąść na ławce i po prostu popatrzeć na Wisłę. Można też połączyć wizytę z wyprawą na bulwary, do Centrum Nauki Kopernik albo na Elektrownię Powiśle – wszystko jest w zasięgu kilku minut spacerem.

Godziny otwarcia i zasady zwiedzania

Ogród jest otwarty siedem dni w tygodniu, ale godziny zmieniają się w zależności od pory roku. Od 1 maja do 30 września ogród jest dostępny w godzinach 8:00–20:00 – to najlepszy czas na wieczorne spacery z widokiem na zachód słońca nad Wisłą. W październiku godziny to 8:00–18:00, a od 1 listopada do 31 marca ogród jest otwarty 8:00–15:00. Uwaga – w zimie górny ogród (dach) bywa zamknięty ze względów bezpieczeństwa, szczególnie przy złej pogodzie.

Czasem ogród jest niedostępny z powodu wydarzeń specjalnych – koncertów, happeningów, pokazów kina letniego. Warto sprawdzić aktualne informacje na stronie BUW przed wizytą.

Wstęp do ogrodu jest bezpłatny. Nie trzeba kupować biletu ani rezerwować miejsca. To jedna z niewielu darmowych atrakcji w centrum Warszawy, gdzie można spędzić czas w zieleni z prawdziwym widokiem.

W 2023 roku budynek BUW zwyciężył w plebiscycie „Gazety Wyborczej” na ikonę architektoniczną stolicy. Wcześniej, w 2002 roku, zespół projektantów otrzymał nagrodę I stopnia Ministra Infrastruktury w dziedzinie „architektura i budownictwo”.

Regulamin i praktyczne uwagi

Ogród ma swoje zasady, które warto znać przed wizytą. Zwierzęta nie są wpuszczane (z wyjątkiem psów przewodników), co może być rozczarowaniem dla właścicieli czworonogów. Zakaz dotyczy też rowerów, hulajnóg, rolek i deskorolek – po ogrodzie porusza się wyłącznie pieszo, a na dachu tylko po wyznaczonych ścieżkach.

Nie można tu pić alkoholu, palić tytoniu, niszczyć roślin ani śmiecić. To oczywiste, ale regulamin przypomina. Wózki dziecięce i inwalidzkie są oczywiście dozwolone – ogród jest dostępny dla osób z ograniczoną mobilnością dzięki windzie i pochylniom.

Jak dojechać do Ogrodu BUW

Lokalizacja jest idealna, jeśli chodzi o komunikację miejską. Najbliższa stacja metra to „Centrum Nauki Kopernik” na linii M2 – stąd do wejścia do ogrodu jest około 10 minut spacerem. Można też dojechać autobusami linii 100, 106, 118, 127, 162 i 185 – przystanki są tuż obok.

Wejście do ogrodu znajduje się od ulicy Dobrej, na wysokości skrzyżowania z ulicą Gęstą. Adres to ul. Dobra 56/66, 00-312 Warszawa. Jeśli ktoś jedzie samochodem, można zostawić auto na parkingu podziemnym pod budynkiem BUW albo na płatnym parkingu przy Elektrowni Powiśle. Parkowanie przy ulicy Dobrej jest możliwe, ale miejsca szybko się zapełniają.

Ogród BUW to przestrzeń, która udowadnia, że nowoczesna architektura i natura mogą się uzupełniać. Nie jest to park w tradycyjnym sensie – to przemyślana kompozycja roślin, widoków i detali architektonicznych, która działa przez cały rok. Warto przyjść choćby raz, żeby zobaczyć Warszawę z innej perspektywy i przekonać się, że zieleń na dachu to nie tylko modny trend, ale naprawdę funkcjonalna i piękna przestrzeń publiczna.