W samym sercu Warszawy, tuż obok Placu Zawiszy, stoi niepozorny budynek z napisem „Warszawa Główna”. To dawny dworzec z 1945 roku, który miał być tymczasową drewnianą konstrukcją – przetrwał jednak ponad 80 lat i dziś mieści Stację Muzeum, jedno z ciekawszych miejsc dla miłośników kolejnictwa w Polsce. W środku i na zewnątrz czeka ponad 50 zabytkowych lokomotyw, wagonów i innych pojazdów szynowych, plus sale wystawowe pełne eksponatów związanych z historią kolei.

Miejsce nie wygląda spektakularnie z ulicy. Wiele osób mijało ten budynek setki razy, nie zdając sobie sprawy, co kryje się za jego ścianami i na torach z tyłu.

Historia miejsca – od dworca do muzeum

Stacja Muzeum przejęła w 2016 roku zbiory i siedzibę zlikwidowanego Muzeum Kolejnictwa. To miejsce ma swoją burzliwą przeszłość – pierwsze Muzeum Kolejnictwa w Warszawie powstało już w 1928 roku w skrzydle Dworca Wiedeńskiego. Do 1939 roku zgromadzono ponad 4000 eksponatów, 400 makiet i 8000 książek. Wszystko zostało zniszczone podczas wojny.

Odbudowę rozpoczęto dopiero w 1972 roku, tym razem w budynku dworca Warszawa Główna Osobowa. Startowano z 93 eksponatami, w tym 40 lokomotywami. Współczesna Stacja Muzeum działa jako instytucja kultury prowadzona wspólnie przez Samorząd Województwa Mazowieckiego i PKP S.A. Ma też filię – Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie.

Budynek dworca miał być tymczasową konstrukcją z 1945 roku, ale przetrwał już ponad 80 lat i wciąż służy jako siedziba muzeum.

Co zobaczysz w środku – sale wystawowe

Muzeum składa się z dwóch części – wewnętrznej i zewnętrznej. W budynku czekają cztery sale wystawowe wypełnione eksponatami. Największa to dawna hala kasowa dworca – dziś mieści makiety lokomotyw i wagonów, w tym ponad 200 modeli taboru kolejowego. Niektóre makiety są interaktywne – za 5 złotych można uruchomić miniaturowe pociągi jeżdżące po torach.

Oprócz makiet znajdziesz tu mundury kolejarskie, stare lampy dworcowe, zegary, rozkłady jazdy i bilety sprzed wieku. Eksponaty pokazują ewolucję kolejnictwa od pierwszych lokomotyw parowych po współczesne pociągi. Są tu też dokumenty techniczne, materiały archiwalne i bogata biblioteka z książkami, czasopismami, mapami i planami.

Największą atrakcją wewnątrz jest symulator lokomotywy elektrycznej EU07 – zbudowany z oryginalnych części kultowej polskiej lokomotywy. Piętnastominutowa jazda kosztuje około 20 złotych, ale miejsca rezerwuje się szybko, więc warto pomyśleć o tym z wyprzedzeniem.

Skansen taboru – prawdziwe lokomotywy na torach

Zewnętrzna część muzeum to główny powód, dla którego warto tu przyjechać. Na dawnych peronach i torach stoi ponad 50 zabytkowych pojazdów kolejowych – lokomotywy parowe, spalinowe i elektryczne, wagony osobowe i towarowe. To największy w Polsce zbiór cennych pojazdów szynowych, a wszystko to w ścisłym centrum stolicy.

Wśród eksponatów są prawdziwe perełki. Można zobaczyć kompletny pancerny pociąg z czasów II wojny światowej – jedyny zachowany w całości w Europie. Jest też aerodynamiczna lokomotywa parowa Pm3-5 z 1940 roku – jedyny ocalały egzemplarz na świecie, 179 ton opływowej niemieckiej inżynierii.

Do niektórych pojazdów można wejść do środka, ale tylko w określonych dniach – warto sprawdzić harmonogram otwarcia poszczególnych jednostek na stronie muzeum przed wizytą. Nie wszystkie lokomotywy są dostępne zawsze, co bywa rozczarowaniem dla tych, którzy liczyli na eksplorację wnętrz.

W skansenie stoi jedyny kompletnie zachowany pancerny pociąg z II wojny światowej w całej Europie.

Dla kogo jest Stacja Muzeum

To miejsce stworzone przede wszystkim dla pasjonatów kolejnictwa. Dzieci, które potrafią nazwać konkretne typy lokomotyw i znają historię polskich kolei, będą tu w siódmym niebie. Rodzice często wspominają o wybałuszonych oczach swoich pociechach na widok prawdziwych, gigantycznych maszyn.

Ale nie oszukujmy się – to dość tradycyjne muzeum. Nie ma tu wielu interaktywnych stanowisk, do większości eksponatów nie można dotykać, a zwiedzanie wymaga trzymania rąk przy sobie. Dla dzieci, które nie są wielkimi fanami pociągów, może być tu trochę nudno po pierwszych kilkunastu minutach.

Miłośnicy techniki, historii i industrialnej estetyki znajdą tu mnóstwo materiału do oglądania. Fotografie też wychodzą świetne – stare, zardzewiałe lokomotywy na tle nowoczesnej Warszawy tworzą ciekawy kontrast. Niestety, nieubłagany czas i pogoda nie służą pojazdom na zewnątrz – widać na nich rdzę, wypłowiałe kolory i ślady upływających lat.

Praktyczne informacje przed wizytą

Muzeum znajduje się przy ul. Towarowej 3, w odległości około 300 metrów od Placu Zawiszy. Najbliższe przystanki to Plac Zawiszy (autobusy i tramwaje) oraz Rondo Daszyńskiego (autobusy, tramwaje, metro) – około 600 metrów. Przed wejściem jest bezpłatny, niestrzeżony parking samochodowy z miejscem dla osób z niepełnosprawnościami. Są też stojaki na rowery.

Godziny otwarcia:

• Od 1 kwietnia do 30 września: poniedziałek-niedziela 10:00-18:00
• Od 1 października do 31 marca: poniedziałek-niedziela 9:00-17:00
• Wtorek – nieczynne
• Ostatni zwiedzający wpuszczani są na 30 minut przed zamknięciem

Ceny biletów:

• Normalny: 18 zł
• Ulgowy: 9 zł
• Rodzinny (2+3): 38 zł
• Poniedziałki – wstęp wolny!
• Symulator lokomotywy EU07: około 20 zł (osobny bilet, rezerwacja zalecana)

Na zwiedzanie warto zarezerwować 1,5-2 godziny. Można wejść z wózkiem dziecięcym bez problemu. Jest przewijak dla niemowląt. Szatnia jest samoobsługowa i niestrzeżona. Toalety znajdują się na zewnątrz przy pociągach, choć nie są łatwe do znalezienia.

W poniedziałki wstęp do muzeum jest całkowicie bezpłatny – dobra okazja dla osób, które chcą najpierw sprawdzić, czy to miejsce im się spodoba.

O czym warto pamiętać

Ważna informacja dla osób nieznających polskiego – większość opisów i tablic informacyjnych jest wyłącznie po polsku. Angielskie oznakowanie jest bardzo ograniczone. Można zamówić przewodnika anglojęzycznego za 250 złotych (z wyprzedzeniem) lub korzystać z aplikacji tłumaczącej na telefonie. Lokomotywy mówią same za siebie, ale wystawy wewnętrzne tracą wiele bez dostępu do opisów.

Przy złej pogodzie skansen lokomotyw może być nieczynny – warto sprawdzić to przed wizytą. Warto mieć przy sobie kilka pięciozłotówek na uruchomienie makiet z pociągami w salach wystawowych. Jest możliwość wykonania sesji zdjęciowej w odrestaurowanym wagonie.

W okolicy muzeum znajdują się inne atrakcje warte uwagi: Muzeum Powstania Warszawskiego (około 1 km na piechotę), Pałac Kultury i Nauki (około 1,5 km) czy Centrum Pieniądza NBP (2,5 km). Można więc połączyć kilka punktów w jeden dzień zwiedzania.

Muzeum planuje w przyszłości przeniesienie do nowej, nowoczesnej siedziby, choć konkretne terminy nie są znane. Pierwotne plany zakładały otwarcie w 2018-2019 roku, ale do tego nie doszło. Jeśli czytasz ten tekst za kilka lat, warto sprawdzić, czy muzeum wciąż działa pod tym samym adresem.

Kontakt: [email protected], tel. 22 620 04 80 wew. 119, www.stacjamuzeum.pl